New research on the Leonidaion in Olympia . A group of pottery from a closed context as dating evidence for the Roman Imperial construction phase
DOI:
https://doi.org/10.32028/rcrf-acta-48-pp.55-64%20Keywords:
Olympia , Leonidaion, Building history , Roman Imperial architecture , Roman pottery, lamps and glassAbstract
Among the secular buildings in Olympia, the Leonidaion was the largest and most magnificent. Erected in the late 4th century BC to the southwest of the Altis, it served as a banqueting house and guesthouse and underwent several alterations until its final destruction in the 3rd century AD. In connection with a new architectural study of the Leonidaion, a series of small trenches was opened to further clarify the building history. The 2018 excavation in the water basin in the southwest corner of the Roman courtyard provided new evidence for fixing the date of the elaborate Roman remodelling. It revealed a characteristic sequence of layers containing destruction debris and a closed deposit of well-preserved ceramic vessels, lamps, and glass. Based on the architectural features, the stratigraphy and the detailed examination of the finds, the Roman remodelling can now be dated securely to the 1st century AD.
References
Pausanias, Graeciae descriptio = Rocha-Pereira, M. H. (ed.) 1977. Pausaniae Graeciae descriptio II, libri V–VIII (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana). Leipzig, Teubner.
Abadie-Reynal, C. 2007. La céramique romaine d’Argos (fin du IIe siècle avant J.-C. – fin du IVe siècle après J.-C.) (Études Péloponnésiennes XIII). Paris, De Boccard.
Bailey, D. M. 1980. A Catalogue of the lamps in the British Museum II. Roman lamps made in Italy. London, British Museum Publications.
Borrmann, R. 1892. XVIII. Das Leonidaion. In E. Curtius and F. Adler (eds.), Die Baudenkmäler von Olympia. Olympia. Die Ergebnisse der von dem Deutschen Reich veranstalteten Ausgrabung. Textband II, 83-93; Tafelband I, pls. 62-66. Berlin, A. Asher & Co.
Broneer, O. 1930. Terracotta Lamps (Corinth IV 2). Cambridge, Mass., Harvard University Press.
Carandini, A. 1977. La ceramica a pareti sottili. In A. Carandini (ed.). L’instrumentum domesticum di Ercolano e Pompei nella prima età imperiale (Quaderni di culture materiale 1): 25–31. Roma, L’Erma di Bretschneider.
Dittenberger, W. and Purgold, K. 1896. Die Inschriften von Olympia = E. Curtius and F. Adler (eds.), Olympia. Die Ergebnisse der von dem Deutschen Reich veranstalteten Ausgrabung. Textband V. Die Inschriften. Berlin, A. Asher & Co.
Eilmann, R. 1944b. Die Badeanlage am Kladeos: Anhang: Kochgeschirr. In E. Kunze and H. Schleif, IV. Bericht über die Ausgrabungen in Olympia, 96-104. Berlin, Walter de Gruyter & Co.
Fuchs, W. 2013. Untersuchungen zur Geschichte des Leonidaion in Olympia auf Grund des Ausgrabungsbefundes von 1954-1956. In H. Kyrieleis, XIII. Bericht über die Ausgrabungen in Olympia, 278-338. Tübingen and Berlin, Wasmuth.
Gardner, P. 1887. Catalogue of Greek coins. Coins of Peloponnesus (excluding Corinth) = R. S. Poole (ed.), A Catalogue of the Greek coins in the British Museum 10. London, The Trustees of the British Museum.
Hayes, J. W. 1973. Roman Pottery from the South Stoa at Corinth. Hesperia 42, 416-470 pls. 77-96.
Hayes, J. W. 2008. Roman Pottery: Fine-Ware Imports (The Athenian Agora XXXII). Princeton, New Jersey, The American School of Classical Studies.
Heermann, V. 1984. Banketträume im Leonidaion. Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Athenische Abteilung 99, 243-250 with pl. 43.
Herrmann, K. 2013. Untersuchungen zur Geschichte des Leonidaion in Olympia auf Grund des Ausgrabungsbefundes von 1954-1956. Nachwort. In H. Kyrieleis, XIII. Bericht über die Ausgrabungen in Olympia, 339-341. Tübingen and Berlin, Wasmuth.
Hoepfner, W. 1996. Zum Typus der Basileia und der königlichen Andrones. In W. Hoepfner and G. Brands (eds.), Basileia. Die Paläste der hellenistischen Könige. International Symposion, Berlin 16.12-20.12.1992, 1-43. Mainz, von Zabern.
Isings, C. 1957. Roman Glass from Dated Finds. Groningen/Djakarta, J. B. Wolters.
Kögler, P. 2010. Feinkeramik aus Knidos vom mittleren Hellenismus bis in die mittlere Kaiserzeit (ca. 200 v. Chr. bis 150 n. Chr.). Wiesbaden, Reichert.
Kunze, E. 1958. Die Ausgrabungen in den Wintern 1953/54 und 1954/55. In E. Kunze, VI. Bericht über die Ausgrabungen in Olympia, 1-11. Berlin, Walter de Gruyter & Co.
Kunze, E. 1961. Die Ausgrabungen in den Frühjahren 1956 bis 1958. In E. Kunze, VII. Bericht über die Ausgrabungen in Olympia, 1-28. Berlin, Walter de Gruyter & Co.
Leypold, C. 2008. Bankettgebäude in griechischen Heiligtümern. Wiesbaden, Reichert.
Loeschcke, S. 1919. Lampen aus Vindonissa. Ein Beitrag zur Geschichte von Vindonissa und des antiken Beleuchtungswesens. Zürich, Beer.
Mächler, C. 2015. Olympia, Griechenland. Das Leonidaion. Die Arbeiten der Jahre 2014 und 2015, e-Forschungsberichte des DAI 2015-3, 42-46. [= eDAI 2015-3, 42-46]. PDF: <https://publications.dainst.org/journals/efb/1627/4513>; DOI: <https://doi.org/10.34780/qe87-d8q2> (both viewed on 2 December 2022).
Mächler, C. 2017. Das Leonidaion in Olympia. Altbekanntes neu erforscht. In Koldewey-Gesellschaft (ed.), Bericht über die 49. Tagung für Ausgrabungswissenschaft und Bauforschung, 4. bis 8. Mai 2016 in Innsbruck, 120-125. Dresden, Thelem.
Mächler, C. 2019. Olympia, Griechenland. Das Leonidaion. Die Arbeiten der Jahre 2016 bis 2018, e-Forschungsberichte des DAI 2019-1, 64–67. [= eDAI 2019-1, 64-67]. PDF: <https://publications.dainst.org/journals/efb/2181/6594>; DOI: <https://doi.org/10.34780/mh25-1a3g> (both viewed on 2 December 2022).
Mächler, C. 2020. Das Leonidaion in Olympia. Umbaustrategien in panhellenischem Kontext. In K. Piesker and U. Wulf-Rheidt (eds.), Umgebaut. Umbau-, Umnutzungs- und Umwertungsprozesse in der antiken Architektur. Internationales Kolloquium zur archäologischen Bauforschung, Berlin 21.-24.02.2018 (Diskussionen zur Archäologischen Bauforschung 13): 299-312. Regensburg, Schnell & Steiner.
Mallwitz, A. 1972. Olympia und seine Bauten. München, Prestel.
Mallwitz, A. 1988. Olympia und Rom. Antike Welt 19, 21-45.
Marabini Moevs, M. T. 1973. The Roman Thin Walled Pottery from Cosa (1948-1954) (Memoirs of the American Academy in Rome 32). Rome, American Academy in Rome.
Meriç, R. 2002. Späthellenistisch-römische Keramik und Kleinfunde aus einem Schachtbrunnen am Staatsmarkt in Ephesos (Forschungen in Ephesos IX/3). Wien, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
Mitsopoulos-Leon, V. 2017. Hellenistische Häuser in Lousoi. Keramik und Kleinfunde aus den Grabungen 1983-1994 (Österreichisches Archäologisches Institut Sonderschriften 55). Wien, Verlag Holzhausen.
Niemeyer, B. 2018. Römische Silberschätze. 150 Jahre Hildesheimer Silberfund (Archäologie in Deutschland Sonderheft 13). Stuttgart, Konrad Theiss Verlag.
Pavolini, C. 1977. Le lucerne fittili romane del Museo Nazionale di Napoli. In A. Carandini (ed.), L’instrumentum domesticum di Ercolano e Pompei nella prima età imperiale (Quaderni di culture materiale 1): 33-51. Roma, L’Erma di Bretschneider.
Petropoulos, M. 1999 [=Πετρόπουλος, Μ. 1999]. Τα εργαστήρια των ρωμαϊκών λυχναριών της Πάτρας και το λυχνομαντείο (Δημοσιεύματα του Αρχαιολογικού Δελτίου 70): 46-50. 64-69. 143-155 pls. 10-18 and English summary 180-186. Αθήνα [=Athens], Υπουργείο Πολιτισμού [= Ministry of Culture].
Rathosi, Ch., Tsolis-Katagas, P., Katagas, C. and Petropoulos, M. 2005. Red-painted and unpainted Roman lamps in northwestern Peloponnese, Greece. An archaeometric study. In L. Chrzanovski (dir.), Lychnological Acts 1. Actes du 1er Congrès international d’études sur le luminaire antique, Nyon–Genève, 29.IX.-4.X.2003 (Monographies Instrumentum 31): 271-275, pls. 125-127. Montagnac, Éditions Mergoil.
Ricci, A. 1985. Ceramica a pareti sottili. In Atlante delle forme ceramiche II. Ceramica fine Romana nel Bacino Mediterraneo (tardo Ellenismo e Primo Impero) (Enciclopedia dell’Arte Antica, Classica e Orientale): 231-357, pls. 78-114. Roma, Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato.
Rizakis, A. D. 1998. Achaïe II. La cité de Patras. Epigraphie et histoire (Μελετήματα 25). Athènes, Fondation Nationale de la Recherche Scientifique, Centre de Recherche de l’Antiquité Grecque et Romaine; Paris, Diffusion de Boccard.
Robinson, H. S. 1959. Pottery of the Roman Period. Chronology (The Athenian Agora V). Princeton, New Jersey, The American School of Classical Studies.
Schauer, Ch. 2003. Kaiserzeitliche Keramik der Westpeloponnes. Grabungen des Deutschen Archäologischen Instituts in Olympia. Rei Cretariae Romanae Fautorum Acta 38. Congressus vicesimus tertius Rei Cretariæ Romanæ Fautorum Romae habitus MMII, 271-278. Abingdon, RCRF.
Schauer, Ch. 2008. Das neugefundene hellenistische Bad in Olympia. Datierende Keramik aus Bauzeit, Umbau- und Zerstörungsschicht. Rei Cretariae Romanae Fautorum Acta 40. Congressus vicesimus quintus Rei Cretariae Romanae Fautorum Dyrrhachii habitus MMVI, 227-235. Bonn, RCRF.
Schauer, Ch. 2018. Kaiserzeitliche Keramik aus dem Südwestgebiet von Olympia. Funde aus den Grabungen westlich und südlich des Leonidaion, Rei Cretariae Romanae Fautorum Acta 45. Congressus tricesimus Rei Cretariae Romanae Fautorum Olisipone habitus MMXVI, 741-750. Bonn, RCRF.
Schauer, Ch., Mächler, C. and Distler, S. 2020. Olympia, Griechenland. Das Leonidaion in Olympia. Die Arbeiten des Jahres 2019. e-Forschungsberichte des DAI 2020-2, 27-33. [= eDAI-F 2020-2, 27-33]. PDF: <https://publications.dainst.org/journals/index.php/efb/article/view/2589>; DOI: <https://doi.org/10.34780/efb.v0i2.1005> (both viewed on 2 December 2022).
Schilbach, J. 1999. Die Datierung der Schichten im Südostgebiet. In A. Mallwitz and K. Herrmann, XI. Bericht über die Ausgrabungen in Olympia, 70-151 pls. 6-41. Berlin and New York, Walter de Gruyter.
Slane, K. W. 1990. The Sanctuary of Demeter and Kore. The Roman Pottery and Lamps (Corinth XVIII, 2). Princeton, New Jersey, The American School of Classical Studies at Athens.
Slane, K. W. 1997. The Fine Wares. In S. C. Herbert (ed.), Tel Anafa II,1: The Hellenistic and Roman Pottery (Journal of Roman Archaeology, Supplementary Series 10.2,1): 247-393 pls. 1-57. Ann Arbor, Michigan, Kelsey Museum of the University of Michigan.
Specht, S. 1996. Studien zum kaiserzeitlichen Umbau des Leonidaion. Die architektonische Neugestaltung. In U. Sinn, G. Ladstätter, A. Martin and Th. Völling, mit Beiträgen von R. Bol. S. Specht, S. Rogge und Ch. Schauer, Bericht über das Forschungsprojekt‚ Olympia während der römischen Kaiserzeit und in der Spätantike‘. V: Die Arbeiten im Jahre 1995, Teil 2. Nikephoros 9, 203-215.
Specht, S. 2001. Ein Stück Rom in Griechenland. Der kaiserzeitliche Umbau des Leonidaion in Olympia. Hefte des Archäologischen Seminars der Universität Bern 4, 33-41 with figs. 7-10, pl. 9.
Tassinari, S. 1993. Il vasellame bronzeo di Pompei (Ministero per i beni culturali ed ambientali, Soprintendenza Archeologica di Pompei, Cataloghi 5). Roma, L’Erma di Bretschneider.
Treu, G. 1888. Die Bauinschrift des Leonidaions zu Olympia. Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Athenische Abteilung 13, 317-326.
Ueblacker, M. 1985. Das Teatro Marittimo in der Villa Hadriana. Mainz am Rhein, von Zabern.
Walker, A. 2004. Coins of Olympia. The BCD Collection. Auction Leu 90, 10 May 2004. Zürich, Leu Numismatics.
Walter, H. 1958. Das Gebiet südlich der Bäder am Kladeos: der archäologische Befund. In E. Kunze, VI. Bericht über die Ausgrabungen in Olympia, 41-73. Berlin, Walter de Gruyter & Co.
Williams, H. 1981. The Lamps (Kenchreai, Eastern Port of Corinth V). Leiden, Brill.
Zachos, K. L. and Karampa, M. 2015. Οι νεκροπόλεις της Νικόπολης / The cemeteries of Nikopolis (Μνημεία της Νικόπολης 7 / Monuments of Nikopolis 7). Athens, Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού / Ministry of Culture & Sports.